• »»

  • May 22 2018
  • ۰۱ خرداد ۱۳۹۷
کد خبر: 2300 | تاریخ انتشار: مرداد ۲, ۱۳۹۶ - | تعداد بازدید: 472

طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و لزوم اندیشیدن چاره‌ای نو

مجموعا بیش از 71 هزار پروژه نیمه‌تمام ملی و استانی در کشور وجود دارد که برای تکمیل این حجم عظیم پروژه‌ها با احتساب مدت‌زمان مورد نیاز برای تکمیل و نرخ بهره بازار به مبلغی حدود 4000 هزار میلیارد ریال اعتبار، 12 سال زمان و بیش از ششصد هزار نفر نیروی کار نیاز است. بدیهی است که حتی در شرایط ایده‌آل اعتباری نیز تامین چنین ملزوماتی نه‌تنها ممکن نیست که اساسا عقلایی هم نخواهد بود.

طرح های تملک دارایی - مدیریت پروژه

به گزارش پی ام نیوز، مطابق گزارش نظارتی پروژه‌های عمرانی سال ۱۳۹۴ طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای کشور به دو دسته طرح‌های ملی و طرح‌های استانی تقسیم می‌شوند. این تقسیم‌بندی بر اساس محل تامین اعتبار پروژه‌ها است. پروژه‌هایی که اعتبار آن‌ها از داخل استان تامین شود پروژه‌ استانی و پروژه‌هایی که از محل اعتبارات ملی دستگاه اصلی مربوطه تامین شود پروژه‌های ملی تلقی می‌‌شود.

تقسیم‌بندی وزنی پروژه‌های ملی و استانی

بر اساس گزارش نظارتی عمرانی سال ۱۳۹۴ سازمان برنامه و بودجه کشور، به لحاظ اعتباری وزن اصلی بودجه صرف طرح‌های ملی می‌شود به طوری‌که ۸۰ درصد از کل اعتبارات طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای به طرح‌های ملی تعلق دارد. این درحالی است که تعداد پروژه‌‌های ملی تنها ۲۵ درصد از کل پروژه‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای است. از نکاتی که پیرامون این نوع پروژه‌ها باید مورد توجه قرار گیرد بلندمدت بودن پروژه است که باعث بروز انواع ریسک از ریسک‌های مالی تا ریسک‌های حاکمیتی می‌شود. این ریسک‌ها در کنار روش نظام فنی و اجرایی ناکارآمد کارفرما – پیمانکار باعث مشکلات بزرگی در اجرا و به انجام رسیدن پروژه داشته است. از جمله مهم‌ترین این مشکلات تاخیر در اجرای پروژه است. کما اینکه میانگین مدت‌زمان مورد نیاز برای اجرای یک پروژه ملی ۱۲.۲ سال است که این مدت‌زمان در برخی صنایع به ۱۷ سال هم می‌رسد.

بار مالی طرح‌های تملک دارایی سرمایه‌ای

نکته‌ای که در این گزارش به آن پرداخته خواهد شد بار مالی این پروژه‌ها روی دوش دولت و ناکارآمدی روش پیمانکاری برای به انجام رساندن پروژه‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای است. تعریف طرح تملک دارایی سرمایه‌ای در متن قانون به این صورت است: مجموعه عملیات و خدمات مشخصی که بر اساس مطالعات توجیهی، فنی و اقتصادی و اجتماعی که توسط دستگاه اجرایی انجام می شود طی مدت معین و با اعتبار معین برای تحقق بخشیدن به هدف های برنامه توسعه پنجساله به صورت سرمایه‌گذاری ثابت یا مطالعه برای ایجاد دارایی سرمای های اجرا می گردد و منابع مورد نیاز اجرای آن از محل اعتبارات مربوط به تملک دارایی های سرمایه ای تأمین می‌شود و به دو نوع انتفاعی و غیرانتفاعی تقسیم می گردد.

در سال ۱۳۹۴ تعداد ۶۰۴۹ پروژه ملی با ۷۴۴.۳ هزار میلیارد ریال اعتبار در دست اجرا بوده است که ۴۱۴.۱ هزار میلیارد ریال از محل منابع عمومی پیش‌بینی شده است. این مبلغ حدود ۳۹.۸ درصد کل منابع پیش‌بینی شده است. برای اتمام عملیات اجرایی پروژاهای در دست اجرا مبلغ ۵۰۸۱.۲ هزار میلیارد ریال مورد نیاز بوده است که با احتساب اعتبارات سال‌های گذشته و اعتبارات مصوب در سال ۱۳۹۴ حدود ۴۶.۳ درصد آن تامین و باقیمانده (بیش از ۲۷۰۰ میلیارد ریال) به سال‌های آینده موکول شده است.

بر اساس مفاد ۲۸۴۵ موافقتنامه مبادله شده پیش‌بینی می‌شود که میانگین وزنی پیشرفت فیزیکی پروژه‌های عمرانی ملی در پایان سال ۱۳۹۴ به ۴۹.۳ درصد برسد که در عمل به‌طور متوسط ۴۵.۳ درصد محقق شده است. در سال ۱۳۹۴ بین ۴۰۸۷ پروژه ملی بازدید شده، وضعیت ۱۳.۲ درصد خاتمه‌یافته، ۷۰.۳ درصد در دست اجرا، ۱۱.۹ درصد متوقف و ۴.۶ درصد شروع نشده گزارش شده است.

اما میزان پیشرفت فیزیکی پروژه‌های ملی بازدید شده در سال ۱۳۹۴ بیانگر آن است که ۱۸.۲ درصد از پروژه‌ها با وزن مالی ۱۰.۳ درصد، مطابق برنامه زمانی تعیین شده پیشرفت کرده‌اند. ۱۰.۴ درصد پروژه‌ها با وزن مالی ۱۴.۱ درصد به‌طور متوسط ۱۵.۶ درصد از برنامه زمانی جلو افتاده و ۷۱.۴ درصد باقی‌مانده که از لحاظ مالی ۷۵.۶ درصد از کل را تشکیل می‌دهند به طور میانگین ۱۴.۲ درصد عقب‌تر از برنامه زمانی بوده‌اند.

مطابق گزارش نظارتی سازمان برنامه و بودجه کشور مشکلات اعتباری با ۸۳.۹ درصد مهمترین علت تاخیر در اجرای پروژه‌ها شناخته شده است. درباره پروژه‌های استانی وضعیت کمابیش به همین منوال است؛ در سال ۱۳۹۴ حدود ۵۶.۷ درصد از پروژه‌های استانی به‌طو میانگین ۳۶.۷ درصد از برنامه زمانی عقب‌تر بوده‌اند که ۹۳.۶ درصد از مشکلات تاخیر این پروژ‌ه‌ها مربوط به مشکلات اعتباری است.

داستان جایی جالب می‌شود که متوجه می‌شویم مجموعا بیش از ۷۱ هزار پروژه نیمه‌تمام ملی و استانی در کشور وجود دارد که برای تکمیل این حجم عظیم پروژه‌ها با احتساب مدت‌زمان مورد نیاز برای تکمیل و نرخ بهره بازار به مبلغی حدود ۴۰۰۰ هزار میلیارد ریال اعتبار، ۱۲ سال زمان و بیش از ششصد هزار نفر نیروی کار نیاز است. بدیهی است که حتی در شرایط ایده‌آل اعتباری نیز تامین چنین ملزوماتی نه‌تنها ممکن نیست که اساسا عقلایی هم نخواهد بود حال آن که وضعیت قیمت نفت و موجودی خزانه قرمز است و تا لحظه نگارش این گزارش تخصیص بودجه سال ۱۳۹۶ برای عمده دستگاه‌های کشور صفر بوده است. از سویی دولت برای ایجاد رونق ناچار است به نحوی بخشی از این پروژه‌های نیمه‌تمام را به اجرا برساند. در کنار بی‌مصرف بودن و اشتباه بودن تعریف بسیاری از این پروژه‌ها، مشکل عمده مساله تامین مالی برای اجرای این پروژه‌ها است. مساله‌ای که بنظر می‌رسد با نظام پیمانکار- کارفرمایی فعلی قابل حل نخواهد بود. نظامی که به گفته عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی ۳۰۰ هزار میلیارد تومان بدهی مسجل روی دست دولت باقی گذاشته است.

 نویسنده: سعید کاظمی – تحلیل گر اقتصادی

51651

نظرات بینندگان



نظری ارسال نشده است

شما اولین نفر باشید که نظر ارسال می‌کنید!

نظر شما






نظرسنجی

  • اطلاع رسانی در چه زمینه ایی بیشتر مورد نیاز شماست؟ (حداکثر 2 گزینه)

    نمایش نتایج

    Loading ... Loading ...

سایر اخبار

پربيننده ترين مطالب